ОҚДАРЁ ТАРИХИ ТАДҚИҚОТЧИСИ

Оқдарё тумани тарихини ўрганишга бағишланган кўп йиллик изланишлар ўз самарасини берди

Оқдарё тумани ўзининг кўп асрлик тарихига эга. Бу тарих — биргина саналар ва расмий ҳужжатлар йиғиндиси эмас. Унда юрт тақдири, маҳаллалар тарихи, қишлоқлар, зиёлилар, меҳнаткаш инсонлар, таълим ва маданият, қадимий қадамжолар, ўзгаришлар ва авлодлар хотираси мужассам.

Ана шу тарихни изчил ўрганиш, тўплаш ва келажак авлодга етказиш мақсадида бир неча йилдан буён Оқдарё тумани тарихи бўйича тадқиқот олиб бориб келаётган тарих фани ўқитувчиси, Оқдарё тарихи тадқиқотчиси Нодир Мирзаевнинг меҳнати алоҳида эътиборга лойиқ.

Нодир Мирзаев Оқдарёнинг кечмишига оддий бир ҳудуд тарихи сифатида эмас, балки ҳар бир маҳалла, қишлоқ, зиёли, таълим маскани ва тарихий жой ортида турган инсонлар тақдири билан боғлиқ яхлит тарих сифатида ёндашиб келмоқда.

Тадқиқот давомида туманнинг ташкил топиши, маъмурий-ҳудудий ўзгаришлар, маҳаллалар ва қишлоқлар тарихи, таълим тизими, маданият ва спорт, тиббиёт, давлат бошқаруви, матбуот, тарихий шахслар, зиёратгоҳ ва қадамжоларга оид маълумотлар ўрганилди. Архив ва матбуот материаллари, маҳаллий манбалар, турли ҳужжатлар ҳамда кекса авлод вакилларининг хотираларига мурожаат қилинди.

Айниқса, «Оқдарё овози» газетасида турли йилларда чоп этилган материаллар, маҳаллий тарихга оид маълумотлар ва матбуот саҳифалари тадқиқотлар учун муҳим манбалардан бири бўлди.

Беш йилга яқин давом этган изланишлар натижасида Оқдарё туманининг тарихига бағишланган кенг қамровли китоб қўлёзмаси тайёрланиб, ёзиб тугатилди. Асарда туманнинг кўп асрлик тараққиёт йўли, ҳудудлар тарихи, маҳаллалар, тарихий шахслар, таълим ва ижтимоий соҳалар, маданий мерос ҳамда Оқдарёга дахлдор кўплаб маълумотларни бир жойга жамлашга ҳаракат қилинган.

Бу ишнинг яна бир муҳим жиҳати шундаки, китоб фақат бугунги авлод учун эмас, келгусида Оқдарё тарихини ўрганадиган тадқиқотчилар учун ҳам маҳаллий манбаларни бир жойга жамловчи қўлланма вазифасини бажариши кўзда тутилган.

Нодир Мирзаевнинг Оқдарё тарихи билан боғлиқ изланишлари китоб билан чекланиб қолмаяпти. У маҳаллий тарихга оид илмий-оммабоп мақолалар, услубий материаллар ва тадқиқотлар устида ҳам иш олиб бормоқда. Тарихий-ўлкашунослик йўналишида 70 дан ортиқ илмий-оммабоп мақолалар муаллифи бўлиб, методикага оид 20 дан ортиқ мақолалари республика, вилоят ва туман матбуоти ҳамда журналларида нашр этилган.

Шунингдек, у «Миёнқолнинг зиё маскани» номли Оқдарё таълим тизими тарихига бағишланган китобнинг ҳам ҳаммуаллифларидан бири.

Оқдарёнинг 100 йиллик юбилейи муносабати билан туман тарихига оид маълумотларни кенг жамоатчиликка етказиш, унут бўлиб бораётган хотираларни қайта тиклаш ва маҳаллий тарихни ҳужжатлаштириш бугун айниқса муҳим аҳамият касб этмоқда.

Зеро, тарих фақат катта шаҳарлар ва машҳур воқеалардан иборат эмас. Ҳар бир қишлоқ, ҳар бир маҳалла, ҳар бир мактаб ва ҳар бир инсон тақдири — катта тарихнинг бир бўлагидир.

Оқдарё тарихини ёзиш — Оқдарё хотирасини асраш демакдир.

Нодир Мирзаевнинг бир неча йиллик изланишлари ана шу мақсадга хизмат қилмоқда.

Туманнинг 100 йиллик юбилейи арафасида Оқдарё тарихига бағишланган ушбу тадқиқотнинг якунлангани — нафақат муаллифнинг шахсий меҳнати, балки юрт тарихи ва маҳаллий хотирани асраш йўлидаги муҳим қадамдир.

Оқдарё тарихи ҳали тўлиқ ёзиб бўлинган тарих эмас. Уни ўрганиш, бойитиш ва авлодларга етказиш эса давом этади.