Судлар фаолиятини рақамлаштириш ва сунъий интеллект технологияларини жорий этиш
Судлар фаолиятини рақамлаштириш ва сунъий интеллект технологияларини жорий этишБугунги кунда ахборот технологиялари ҳаётимизнинг барча жабҳаларига шу қадар тез кириб келмоқдаки, эндиликда давлат хизматларини қоғозбозликсиз ва навбатларсиз тасаввур этиш қийин. Инсон қадри ва ҳуқуқлари устувор бўлган жамиятда суд тизимининг очиқлиги, шаффофлиги ҳамда тезкорлигини таъминлаш энг долзарб вазифага айланди. Бу борада судлар фаолиятини рақамлаштириш ва сунъий интеллект имкониятларидан фойдаланиш чинакам бурилиш ясамоқда.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 21 августдаги “Судлар фаолиятига сунъий интеллект технологияларини жорий этиш орқали одил судловга эришиш даражасини ошириш ҳамда суд тизимининг моддий-техник таъминотини яхшилашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПФ–140-сонли Фармони ушбу йўналишдаги ислоҳотларни янги босқичга олиб чиқди. Мазкур ҳужжат асосида мамлакатимизда “Рақамли суд” концепцияси ҳаётга татбиқ этилмоқда.
Қоғозбозликдан воз кечиш ва “Рақамли суд” имкониятлари
Яқин ўтмишда судга ариза топшириш, ҳужжатлар нусхасини олиш ёки ишнинг боришини билиш учун фуқаролар ва тадбиркорлар суд бинолари эшигида соатлаб навбат кутишларига тўғри келар эди. Эндиликда бундай оворагарчиликларга бутунлай барҳам берилмоқда.
“Рақамли суд” концепциясига мувофиқ, суд ишларини юритишда қоғоз шаклидан воз кечилиб, жараёнлар тўлиқ электрон форматга ўтказилмоқда. Хусусан: • Фуқаролар уйидан ёки иш жойидан чиқмаган ҳолда, my.sud.uz интерфаол хизматлар портали орқали судга электрон мурожаат юборишлари мумкин; • Суд мажлислари жараёни реал вақт режимида овозли тарзда автоматик матнга ўгирилади (стенограмма қилинади), бу эса баённомаларни юритишда инсон омили ва хатоликларни кескин камайтиради; • Суд ҳужжатлари архиви модули орқали барча қарор ва ажримлар ягона электрон базада хавфсиз сақланади.
Сунъий интеллект — судья ва фуқароларнинг ишончли ёрдамчиси
Сунъий интеллект суд қарорини чиқарувчи судьянинг ўрнини босмайди, балки унга ва фуқароларга энг яқин кўмакчи вазифасини ўтайди. Жорий этилган янги рақамли ечимлар қуйидаги қулайликларни тақдим этмоқда:
Биринчидан, виртуал ҳуқуқий маслаҳатчи. Порталда ишга туширилган сунъий интеллект асосидаги виртуал маслаҳатчи фуқароларнинг ҳуқуқий саволларига тезкор ва тушунарли жавоб беради, суд маълумотларини автоматик етказади.
Иккинчидан, харажатлар ва натижани олдиндан баҳолаш. Эндиликда фуқаро судга даъво аризаси киритишдан олдин сунъий интеллект ёрдамида давлат божи ва бошқа суд харажатlarini аниқ ҳисоблаб чиқиши, шунингдек, мавжуд суд амалиётидан келиб чиқиб, низонинг тахминий натижаси ҳақида маълумот олиши мумкин. Бу эса асосиз даъволар камайишига ва низоларни судгача тинч йўл билан ҳал қилишга хизмат қилади.
Учинчидан, ҳужжатларни автоматик тайёрлаш. Махсус ахборот дастурлари стандарт суд ҳужжатлари лойиҳаларини автоматик тарзда шакллантиради. Натижада судьяларнинг техник ишларга кетадиган вақти тежалиб, улар асосий эътиборини ишнинг мазмунини чуқур ўрганишга ва адолатли қарор қабул қилишга қаратадилар.
Шаффофлик — коррупцияга қарши энг кучли қурол
Суд тизимини рақамлаштириш нафақат қулайлик, балки шаффофлик ва холислик гаровидир. Ишларнинг судьялар ўртасида инсон аралашувисиз, автоматик тарзда тақсимланиши, суд мажлисларининг онлайн трансляция қилиниши ҳамда қарорларнинг очиқ эълон қилиниши жамоатчилик назоратини кучайтирмоқда.
Хулоса қилиб айтганда, судлар фаолиятига рақамли технологиялар ва сунъий интеллектнинг жорий этилиши — фуқароларнинг одил судловга бўлган ишончини мустаҳкамлашга, вақт ва маблағни тежашга хизмат қилмоқда. Зеро, замонавий ва шаффоф суд тизими — адолатли жамият пойдеворидир.
Шерзод Турсунов Мусурмонқулович
Жиноят ишлари бўйича Оқдарё туман судининг раиси
Мавзуга оид:
Суд ва ҳаёт
- 31 мар, 15:10
Суд ва ҳаёт
- 31 мар, 15:18
Адлия ва суд
- 05 фев, 11:52
ЯНГИЛАНГАН ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ КОНСТИТУЦИЯСИ
- 04 апр, 12:27




